8. Giám sát năng lượng mặt trời
1. Mục tiêu
Trong bài này, chúng ta sẽ học cách sử dụng Yolo UNO để giám sát hiệu suất của tấm pin năng lượng mặt trời. Dự án giúp theo dõi điện áp, ước tính công suất và hiểu rõ hơn về năng lượng tái tạo trong thành phố thông minh.
2. Giới thiệu về năng lượng mặt trời
Năng lượng mặt trời là gì?
Năng lượng mặt trời là năng lượng được chuyển đổi từ ánh sáng mặt trời sang điện năng thông qua tấm pin quang điện (Solar Panel):
- ♻️ Tái tạo: Không bao giờ cạn kiệt
- 🌿 Sạch: Không phát thải CO2 khi hoạt động
- 🔇 Im lặng: Không gây tiếng ồn
- 💰 Tiết kiệm: Giảm chi phí điện lâu dài
Ứng dụng trong thành phố thông minh
- Đèn đường năng lượng mặt trời: Tiết kiệm điện chiếu sáng công cộng.
- Trạm sạc điện thoại: Cung cấp điện miễn phí tại công viên, bến xe.
- Giám sát môi trường: Cấp điện cho các trạm cảm biến IoT ở xa lưới điện.
- Tòa nhà xanh: Lắp pin mặt trời trên mái nhà giảm phát thải carbon.
3. Thành phần cần chuẩn bị
| STT | Linh kiện | Số lượng | Mô tả |
|---|---|---|---|
| 1 | Tấm pin năng lượng mặt trời (5V) | 1 | Loại nhỏ 5V/1W |
| 2 | Module đo điện áp hoặc 2 điện trở 10kΩ | 1 | Tạo mạch chia áp |
| 3 | Yolo UNO | 1 | Bo mạch điều khiển |
| 4 | Màn hình LCD 1602 | 1 | Hiển thị thông số |
Mạch chia áp (Voltage Divider)
Dùng 2 điện trở 10kΩ tạo bộ chia áp:
Pin mặt trời (+) ── R1 (10kΩ) ──┬── R2 (10kΩ) ── GND
│
└── Chân A2 (Yolo UNO)V_out = V_in × R2 / (R1 + R2) = V_in / 2
Nếu pin xuất 5V → chân A2 nhận 2.5V (an toàn cho ESP32).
4. Kết nối
| Linh kiện | Chân | Yolo UNO |
|---|---|---|
| Pin mặt trời (qua chia áp) | Signal | A2 |
| Pin mặt trời (-) | GND | GND |
| Màn hình LCD | I2C | I2C1 |
⚠️ KHÔNG nối trực tiếp điện áp > 3.3V vào chân Analog. PHẢI dùng bộ chia áp.
5. Công thức tính toán
Tính điện áp pin mặt trời
V_A2 = ADC × 3.3 / 4095
V_pin = V_A2 × 2 (qua bộ chia áp 1:2)
Ước tính hiệu suất
Hiệu suất (%) = (V_pin / 5.0) × 100
6. Viết chương trình
Chương trình cơ bản: Hiển thị điện áp pin mặt trời
-
Khai báo biến:
dienApPin,hieuSuat -
Đọc và tính toán (mỗi 3 giây):
dienApPin = analogRead(A2) * 3.3 / 4095 * 2hieuSuat = dienApPin / 5.0 * 100
-
Hiển thị LCD:
- Hàng 1: “Solar: X.XX V”
- Hàng 2: “Hieu suat: XX%“
Bảng hiệu suất và điều kiện ánh sáng
| Điện áp | Hiệu suất | Điều kiện |
|---|---|---|
| 4.5-5.0V | 90-100% | ☀️ Nắng gắt |
| 3.5-4.5V | 70-90% | 🌤️ Nắng nhẹ |
| 2.0-3.5V | 40-70% | ⛅ Nhiều mây |
| 1.0-2.0V | 20-40% | 🌥️ Trời âm u |
| < 1.0V | < 20% | 🌧️ Mưa / Tối |
Chương trình nâng cao: Dashboard năng lượng
Thêm đèn LED chỉ thị:
- Hiệu suất > 70% → LED xanh + “NANG LUONG: TOT”
- Hiệu suất 40-70% → LED vàng + “NANG LUONG: TB”
- Hiệu suất < 40% → LED đỏ + “NANG LUONG: YEU”
7. Kiến thức mở rộng
Yếu tố ảnh hưởng hiệu suất
| Yếu tố | Ảnh hưởng | Khắc phục |
|---|---|---|
| Góc nghiêng | Pin nên hướng Nam | Điều chỉnh theo mùa |
| Bóng râm | Giảm 30-50% | Tránh cây, tòa nhà |
| Nhiệt độ | +1°C → -0.4% | Thông gió phía sau |
| Bụi bẩn | Giảm 5-25% | Vệ sinh định kỳ |
So sánh nguồn năng lượng
| Nguồn | CO2 (g/kWh) | Tái tạo |
|---|---|---|
| Than đá | 820 | ❌ |
| Khí tự nhiên | 490 | ❌ |
| Mặt trời | 41 | ✅ |
| Gió | 11 | ✅ |
| Thủy điện | 24 | ✅ |
Thử thách: Đo điện áp pin mặt trời mỗi giờ từ 7h-17h. Vẽ biểu đồ và xác định giờ nào cho hiệu suất cao nhất!
